Wat is New Origin?
New Origin is een nieuwe fabriek (foundry) voor fotonische chips, die gebouwd wordt op Kennispark Twente in Enschede. De fabriek richt zich op het opschalen van de productie van fotonische chips op basis van technologie die de afgelopen 25 jaar in Twente is ontwikkeld. New Origin werkt daarbij nauw samen met het lokale ecosysteem: de Universiteit Twente/MESA+, TNO/PITC, LioniX International, PHIX Photonics Assembly en start-ups als Brilliance RGB, QuiX Quantum, Sabratha Photonics, én met diverse partners in de Benelux en Europa.
Wat zijn fotonische chips en waarom zijn ze belangrijk?
Een fotonische chip is een heel klein optisch systeem. De chip gebruikt licht om signalen te versturen en te verwerken. Een foton is het kleinste deeltje waar licht uit bestaat, vandaar de naam. Een gewone elektronische chip gebruikt daarvoor elektronen: een fotonische chip gebruikt dus licht in plaats daarvan. Daardoor kunnen optische functies (zoals licht filteren, splitsen, bundelen of heel nauwkeurig manipuleren) klein, stabiel en in grote aantallen gemaakt worden.
Fotonische chips vervangen elektronische chips niet. Het is een nieuwe technologie die past binnen de bestaande chip-industrie (ook wel de halfgeleiderindustrie genoemd). Het Ministerie van Economische Zaken vindt fotonica zo belangrijk, dat het deze technologie heeft aangewezen als een van de sleuteltechnologieën van Nederland.
In Twente werken we vooral met een materiaal dat siliciumnitride heet (afgekort: SiN). Dit materiaal is geschikt voor veel verschillende toepassingen, omdat het weinig licht verliest en met veel verschillende kleuren licht kan werken.
Waar worden fotonische chips voor gebruikt?
● Datacenters en telecom: optische verbindingen (glasvezel) verplaatsen meer data met minder energie en warmte. Dat is cruciaal voor snelle netwerken en de groei van AI-infrastructuur.
● Medische diagnostiek en life sciences: metingen die nu een heel lab nodig hebben, passen straks op een compacte chipmodule, wat sneller en goedkoper testen dichter bij de patiënt mogelijk maakt.
● High-tech maakindustrie en metrologie: stabiele optische functies op chipniveau maken preciezere metingen mogelijk, bijvoorbeeld voor kwaliteitscontrole in de halfgeleiderindustrie.
● Veiligheid, defensie en kritieke infrastructuur: denk aan LiDAR en optische gyroscopen voor navigatie zonder gps.
● Energie, chemie en agro-monitoring: compacte, betaalbare sensoren voor continue monitoring van gassen, emissies of proceskwaliteit.
Waarom is het belangrijk dat Nederland deze chips zelf produceert?
Drie redenen:
Leveringszekerheid. Nu geavanceerde technologie steeds vaker onderdeel is van geopolitiek en exportbeperkingen, wil je niet afhankelijk zijn van schaarste of politieke besluiten elders.
Economische waarde. De echte waarde ontstaat bij opschalen en industrialiseren: reproduceerbare productie, testen, verpakken (packaging) en systeemintegratie. Vindt dat buiten Nederland plaats, dan vloeien marge, kennis en werkgelegenheid mee naar buiten.
Systeemkracht. Nederland is sterk in high-tech systemen en ketens. Door ontwerp, productie en systeemintegratie dicht bij elkaar te houden, kan sneller worden geïtereerd en groeit de kans om richtinggevend te worden in complete oplossingen, in plaats van alleen mee te doen.
Waarom is er een nieuwe fabriek (New Origin) nodig?
Op dit moment is er wereldwijd geen duidelijke route om siliciumnitride fotonische chips (SiN PICs) van prototype naar productie te brengen. Het Nanolab van MESA+ zit vol, waardoor partijen als LioniX en start-ups zoals Brilliance RGB niet verder kunnen opschalen.
New Origin wordt een ‘pure-play’ siliciumnitride PIC-foundry, werkend met 200mm grootte siliciumwafers. Wafers zijn de schijven waar chips op worden geproduceerd. De fabriek start met een capaciteit van circa 10.000 wafers per jaar, met een groeipad naar 50.000 en op termijn meer dan 100.000 wafers per jaar. Ter vergelijking: een reguliere chipfabriek zoals ICN8 van NXP in Nijmegen produceert circa 55.000 wafers per maand. New Origin richt zich dus specifiek op fotonica, een andere schaal en ander type productieproces.
Er komt ook een chipfabriek in Eindhoven. Waarom is er dan ook één in Twente nodig?
Het gaat om twee verschillende technologieën, die niet met elkaar concurreren maar elkaar juist aanvullen. In Eindhoven werkt SMART Photonics met een ander materiaal: indiumfosfide (InP). In Twente werkt New Origin met siliciumnitride (SiN). Beide materialen zijn geschikt voor fotonische chips, maar niet voor dezelfde toepassingen. Indiumfosfide is bijvoorbeeld sterk in het opwekken en versterken van licht zelf (denk aan lasers), terwijl siliciumnitride vooral uitblinkt in het heel nauwkeurig geleiden en bewerken van licht, met weinig verlies en over een breed scala aan golflengtes.
Omdat de twee technologieën andere markten bedienen, heeft Nederland ze allebei nodig om een compleet aanbod te kunnen bieden aan klanten wereldwijd. Samen vormen SMART Photonics en New Origin dus een sterk duo, waarmee Nederland zich beter kan positioneren op de wereldmarkt dan met één van de twee alleen. Dit sluit ook aan bij “Rapport Wennink”: daarin worden New Origin (Enschede), SMART Photonics (Eindhoven) én PHIX Photonics Assembly (Enschede) gezamenlijk genoemd als de partijen waarin nu geïnvesteerd moet worden, juist omdát ze samen de Nederlandse fotonica-keten compleet maken: van chipontwerp tot productie tot verpakking.
Is New Origin een concurrent van MESA+, LioniX of SMART Photonics?
Nee, integendeel:
● MESA+ Nanolab / en de PIXEurope pilotlijn: geen concurrent. New Origin richt zich op industriële klanten die op basis van bewezen fabricageprocessen willen produceren. Dus de logische vervolgstap van ‘lab naar fab’.
● LioniX International: geen concurrent, maar partner. LioniX ontwerpt chips en modules; New Origin gaat die produceren op het moment dat opschaling nodig is. Nieuwe producten blijft LioniX eerst in het Nanolab ontwikkelen. Nu nog op 4” (100mm) wafers en straks ook op 200mm.
● SMART Photonics (Eindhoven): ook geen concurrent. Beide bedrijven maken fotonische chips, maar op basis van verschillende technologie en voor andere markten. Samen vormen ze juist een sterk duo voor de Nederlandse positie op de wereldmarkt.
Wie zijn er bij New Origin betrokken?
Aandeelhouders zijn de Universiteit Twente, regionaal ontwikkelingsmaatschappij Oost NL en private investeerder Innovation Industries. Een werkgroep met vertegenwoordigers van lokale high-techbedrijven, het Nationaal Groeifonds voor fotonische chiptechnologie: PhotonDelta, Universiteit Twente/MESA+ en Oost NL ondersteunt het team, dat ook nauwe banden onderhoudt met ChipTech Twente.
Vanwege het strategische belang voor Nederland wordt New Origin bijgestaan door een klankbordgroep met bestuurders van de gemeente Enschede, de provincie Overijssel, de Universiteit Twente, Oost NL en Ondernemend Twente.
Wanneer worden de eerste chips geproduceerd?
De eerste chips worden verwacht begin 2029.
Wat is "Rapport Wennink" en welke rol speelt New Origin daarin?
In het rapport Wennink wordt de noodzaak om de Nederlandse fotonica-industrie op te schalen naar hoogvolume productie om zo te kunnen blijven leveren aan grote, snelgroeiende markten zoals AI, datacommunicatie, sensortechnologie en kwantumtoepassingen als voorbeeldproject uitgelicht. De wereldwijde vraag naar fotonische chips zal het komende decennium naar verwachting 10 tot 20 keer zo groot worden; de huidige Nederlandse capaciteit dekt daarvan slechts een klein deel.
Het projectplan bestaat uit twee fases:
● Fase 1: New Origin en de TNO/SMART Photonics-pilotlijn realiseren, om de maakwaardeketen naar medium volume (circa 20.000 wafers/jaar) te brengen.
● Fase 2: hoog-volume faciliteiten bouwen (meer dan 100.000 wafers/jaar voor zowel indiumfosfide als siliciumnitride), inclusief geavanceerde packaging.
New Origin is, samen met PHIX Photonics Assembly (Enschede) en SMART Photonics (Eindhoven) in dit plan opgenomen als project waarin het eerst nodig is te investeren.
Wat is de rol van het Twentse ecosysteem hierin?
Het fundament ligt bij het MESA+ Institute van de Universiteit Twente, waar sinds de jaren ’90 onderzoek wordt gedaan naar fotonische chips. Die kennis leidde tot spin-offs als LioniX International en samenwerkingen zoals het PITC . Via QuantumDelta NL, PhotonDelta en het Europese PIXEurope-programma zijn tientallen miljoenen beschikbaar gesteld om, samen met TNO en de TU Eindhoven, een proeffabriek te realiseren die als brug dient tussen onderzoek en industriële productie.
Met PHIX Photonics Assembly beschikt Twente bovendien over expertise in assemblage en verpakking van fotonische chips tot complete modules. Dankzij de nabijheid van bedrijven die zich richten op ontwerp, productie én packaging, ontstaat in Oost-Nederland een compleet ecosysteem: van chip tot eindtoepassing.
Wat levert New Origin op voor de regio?
New Origin moet de regio verder laten doorgroeien tot deeptech-motor, met honderden nieuwe banen en een stevige positie in het mondiale chiptechnologie-ecosysteem. Daarmee wordt Oost-Nederland een strategische springplank voor de Europese fotonica-industrie.
Ik heb nog een vraag. Waar kan ik terecht?
Neem contact op met het New Origin-team: info@neworigin.eu.
